Hürmüz krizi enerji piyasalarını sarstı: Petrol ve LNGde alternatifler yetersiz

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından bölgede tansiyon yükselirken, İran’dan enerji piyasalarını doğrudan etkileyen bir adım geldi. İran Devrim Muhafızları yetkilileri, Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerine izin verilmeyeceğini duyurdu.

Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan bu stratejik geçiş noktası üzerinden normal şartlarda günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşınıyor. Bu miktar, küresel deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine denk geliyor. Sevkiyatların büyük bölümü Asya pazarına yöneliyor.

ALTERNATİFLER SINIRLI VE KAPASİTE YETERSİZ

Hürmüz’e alternatif olarak öne çıkan iki ana güzergah bulunuyor:

Suudi Arabistan’ın doğusundaki tesisleri Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı’na bağlayan Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı (Petroline).

BAE’de Habshan’dan Fuceyra Limanı’na uzanan Abu Dabi Ham Petrol Boru Hattı (ADCOP).

Ancak bu hatların toplam kapasitesi günlük yaklaşık 3,5 ila 5,5 milyon varil arasında hesaplanıyor. Bu da Hürmüz’den geçen toplam hacmin ancak sınırlı bir bölümünü telafi edebilecek düzeyde.

Irak, Kuveyt, Katar ve Bahreyn gibi ülkelerin ihracatlarının neredeyse tamamını Hürmüz üzerinden gerçekleştirdiği düşünüldüğünde, alternatiflerin yetersiz kaldığı görülüyor. İran’ın Gore-Cask boru hattı ise fiilen devreye alınmadığı için etkin bir seçenek olarak değerlendirilmiyor.

LNG TARAFINDA ÇIKIŞ YOLU YOK

Petrol tarafında sınırlı da olsa alternatif hatlar bulunurken, LNG için tablo daha kritik. Geçen yıl Hürmüz Boğazı’ndan 112 milyar metreküpü aşkın LNG sevkiyatı yapıldı. Bu miktar küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.

Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın sevkiyatlarının büyük bölümü bu güzergah üzerinden gerçekleşiyor. Uzmanlara göre LNG ticaretinde Hürmüz’e alternatif olabilecek kısa vadeli bir rota bulunmuyor. Bu durum, küresel gaz fiyatlarında ani ve sert dalgalanma riskini artırıyor.

“HÜRMÜZ’ÜN YERİNİ TUTMAZ”

Enerji uzmanları, Suudi Arabistan ve BAE’nin boru hatlarının tam kapasite çalışması halinde bile günlük 6–6,5 milyon varillik bir hacmi karşılayabileceğini belirtiyor. Bu da 10 milyon varilin üzerinde bir miktarın açıkta kalması anlamına geliyor.

Uzman değerlendirmelerine göre alternatif güzergahlar olası arz şokunu hafifletebilir; ancak Hürmüz Boğazı’nın yerine geçmesi mümkün görünmüyor.

ALTERNATİF HATLAR DA RİSK ALTINDA

Kızıldeniz’in güneyinde artan güvenlik riskleri ve Bab el-Mandeb Boğazı’ndaki tehditler, alternatif rotaların da kırılgan olduğunu gösteriyor. Suudi Arabistan’ın Yenbu çıkışlı sevkiyatları artırma planları lojistik ve depolama kısıtlarıyla karşı karşıya.

Benzer şekilde BAE’nin Fuceyra üzerinden gerçekleştirdiği ihracatın da bölgesel güvenlik riskleri nedeniyle tehdit altında olduğu belirtiliyor.